COVID-19 và sức khỏe tâm thần (phần 2)

Tự sát: những điều bạn cần biết
Động kinh tại cộng đồng và cách xử trí
Liệu pháp tâm lý
Chăm sóc người bệnh sa sút trí tuệ
Sử dụng thuốc ở phụ nữ mang thai và cho con bú

Bài viết dành riêng cho những đối tượng dễ tổn thương trong giai đoạn dịch COVID-19: người cao tuổi, trẻ em và vị thành niên.

BS Nguyễn Thùy Linh

DÀNH CHO NGƯỜI LỚN TUỔI, CÓ BỆNH LÝ NỀN VÀ NGƯỜI CHĂM SÓC

Những người lớn tuổi có thể trở nên lo lắng, giận dữ, căng thẳng, kích động và thu rút hơn trong tình hình dịch bệnh, đặc biệt nếu đang cách ly hoặc có suy giảm nhận thức/ sa sút trí tuệ. Do vậy, gia đình và nhân viên y tế nên cùng nhau tạo lập mạng lưới để hỗ trợ chăm sóc và về mặt tinh thần cho đối tượng dễ tổn thương này.

Chia sẻ những thông tin chính xác cơ bản về tình hình bệnh dịch hiện tại cũng như cách giảm nguy cơ lây nhiễm để người lớn tuổi có/ không sa sút trí tuệ có thể dễ dàng hiểu được. Lặp lại thông tin này nhiều lần nếu cần thiết. Kiên nhẫn hướng dẫn họ những biện pháp giảm lây nhiễm một cách ngắn gọn, dễ thực hiện.

Nếu có bệnh lý phối hợp, đảm bảo mình có đủ thuốc theo đúng chỉ định của bác sỹ. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân/ cơ sở y tế nếu cần thiết. Dự phòng đầy đủ các biện pháp bảo vệ bản thân và cộng đồng nếu cần đi khám hoặc thực hiện điều trị tại bệnh viện.

Học các bài thể dục đơn giản để áp dụng tại nhà. Duy trì nếp sinh hoạt đều đặn như thường ngày, tăng các hoạt động sáng tạo, thư giãn, và giữ liên lạc thường xuyên với người thân.

DÀNH CHO TRẺ EM, NGƯỜI CHĂM SÓC TRẺ VÀ THANH THIẾU NIÊN

Đối với trẻ nhỏ, Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã đưa ra các khuyến cáo chung như đã tổng hợp trong hình ảnh dưới đây:

Đối với thanh thiếu niên, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF tại Việt Nam đã đưa ra 6 biện pháp giúp các bạn trẻ thích ứng với tình hình mới trước đại dịch COVID-19 mà chúng tôi xin phép trích dưới đây:

“1. Hiểu rằng cảm giác lo âu là hoàn toàn bình thường

Nếu bạn lo ngại rằng mình đang có các triệu chứng bệnh, hãy trao đổi với cha mẹ. Nhớ rằng tình trạng bệnh do COVID-19 nhìn chung là nhẹ, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên; chưa kể nhiều triệu chứng bệnh có thể chữa khỏi được. Hãy chia sẻ và tìm kiếm hỗ trợ từ cha mẹ hoặc một người lớn mà bạn tin tưởng khi cảm thấy không khỏe hoặc lo ngại về SARS-CoV-2.

Đồng thời, bạn có thể áp dụng rất nhiều biện pháp hiệu quả để bảo vệ an toàn cho bản thân và người khác, cũng như để cảm thấy mình đang kiểm soát tình hình tốt hơn: rửa tay thường xuyên, không chạm tay vào mặt và giữ khoảng cách an toàn với người khác.

  1. Chuyển hướng chú ý

Trong tình huống khó khăn kéo dài như hiện nay, chúng ta nên phân loại vấn đề thành hai nhóm: 1) những điều tôi có thể thay đổi và 2) những điều tôi không thể thay đổi.

Trong bối cảnh hiện nay, rất nhiều việc sẽ rơi vào nhóm thứ hai, nhưng không sao hết. Thay vì tập trung vào những điều ngoài tầm kiểm soát, hãy chuyển sự chú ý sang công việc khác như làm bài tập về nhà, xem bộ phim yêu thích hoặc nằm đọc một cuốn tiểu thuyết để giải tỏa căng thẳng và tìm thấy sự cân bằng trong cuộc sống hàng ngày.

  1. Tìm kiếm những cách thức mới để kết nối với bạn bè

Mạng xã hội là một công cụ tuyệt vời giúp bạn kết nối với bạn bè khi đang cách ly tại nhà. Hãy phát huy sức sáng tạo, chẳng hạn bằng cách tham gia thử thách điệu nhảy rửa tay “Ghen Cô Vy” hay cover “Sao anh chưa về nhà” phiên bản #HappyAtHome.

Tuy nhiên, bạn không nên dành quá nhiều thời gian ngồi trước màn hình hoặc sinh hoạt trên mạng xã hội thiếu điều độ. Đó không phải là hành vi lành mạnh hay sáng suốt bởi việc này có thể khiến bạn càng hoang mang thêm. Các bạn trẻ và cha mẹ nên cùng nhau lập thời gian biểu sử dụng mạng xã hội.

  1. Trau dồi bản thân

Bạn muốn bắt đầu học một cái mới, đọc một cuốn sách hay tập chơi nhạc cụ? Cơ hội của bạn đã đến! Trau dồi bản thân và tìm cách tận dụng thời gian bất ngờ rảnh rỗi này là một cách hiệu quả để bạn chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình.

  1. Thành thực với những cảm xúc của bản thân

Thật buồn khi phải từ bỏ các sự kiện với bạn bè, sở thích hoặc các trận đấu thể thao. Đây là những tổn thất lớn, nên cũng phải thôi nếu các bạn trẻ cảm thấy thất vọng. Cách giải quyết tốt nhất là gì? Hãy cảm nhận nỗi thất vọng đó bởi "cách duy nhất để bạn thoát khỏi nỗi đau là trải qua nó. Nếu bạn muốn buồn thì hãy buồn đi. Càng mau buồn thì bạn càng mau chóng khôi phục tinh thần.

Cách xử lý cảm xúc của mỗi người là khác nhau. Một số trẻ sẽ làm các hoạt động nghệ thuật; một số lại muốn nói chuyện với bạn vè và chia sẻ nỗi buồn với nhau như một cách để cảm nhận được sự kết nối trong thời gian không được gặp mặt trực tiếp; một số khác tìm cách tích trữ thực phẩm. Điều quan trọng là bạn tìm ra cách làm phù hợp với bản thân.

  1. Thương yêu bản thân và người khác

Một số thanh thiếu niên đã trở thành nạn nhân của bắt nạt và xâm hại học đường do diễn biến của dịch bệnh COVID-19. Để giải quyết vấn nạn bắt nạt học đường cần huy động sự tham gia của những người ngoài cuộc: Chúng ta không nên kì vọng trẻ em và thanh thiếu niên tự đối đầu với những kẻ bắt nạt. Thay vào đó, chúng ta nên khuyến khích các em tìm kiếm giúp đỡ, trợ giúp từ bạn bè hoặc người lớn.

Nếu bạn chứng kiến bạn bè bị bắt nạt, hãy tiếp cận và đề nghị giúp đỡ họ. Thái độ phớt lờ của những người xung quanh có thể khiến người bị bắt nạt cảm thấy rằng cả thế giới đang chống lại mình hoặc không ai quan tâm đến mình. Lời nói của bạn có thể tạo ra sự khác biệt.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng: Tại thời điểm này, hơn lúc nào hết, bất kì điều gì chúng ta chia sẻ hoặc nói ra đều có thể gây tổn thương cho người khác, vậy nên cần suy nghĩ kĩ trước khi làm.”

Tham khảo

https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/mental-health-considerations.pdf

https://www.mind.org.uk/information-support/for-children-and-young-people/coronavirus/ coronavirus-and-your-wellbeing/#collapse5e880

https://www.unicef.org/vietnam