ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐỐI VỚI SỨC KHỎE TÂM THẦN

Gần 100 cán bộ, bác sĩ Bệnh viện Tâm thần Hà Nội thi chung kết Giải chạy Báo Hànộimới
Thông báo tuyển dụng viên chức năm 2022
Kế hoạch tuyển dụng viên chức năm 2022
Quyết định phê duyệt chỉ tiêu và ban hành Kế hoạch tuyển dụng viên chức vào làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên trực thuộc Sở Y tế năm 2022
Lớp bổ túc kiến thức chuyên khoa tâm thần cho đối tượng y, bác sĩ trên địa bàn thành phố Hà Nội

          Tổ chức Y tế thế giới đã khẳng định rằng đại dịch COVID-19 không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và hạnh phúc của mỗi cá nhân. Đại dịch này đã đang thay đổi các ưu tiên của mọi người dân nói chung, đồng thời nó cũng đang thách thức các chuyên gia y tế, bao gồm cả các bác sĩ tâm thần và các chuyên ngành khác.

          Các nước trên thế giới, chuyên ngành tâm thần đang có sự thay đổi dần các hoạt động, hướng ưu tiên để đảm bảo chăm sóc và hỗ trợ những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần, cũng như những người không bị bệnh tâm thần và đang chịu hậu quả tâm lý xã hội của đại dịch.

          Người bệnh cần trợ giúp về sức khỏe tâm thần đang gia tăng đòi hỏi chuyên ngành có những sự chuẩn bị thích hợp. Từ quan điểm tâm thần học, đại dịch hiện nay là một hình thức gây căng thẳng, tổn thương tâm lý. Nó đã được so sánh với các thảm họa tự nhiên như động đất, sóng thần. Nhưng trong những trường hợp đó, các trường hợp khẩn cấp thường mang tính cục bộ, giới hạn trong một khu vực cụ thể và trong một thời gian nhất định. Tuy nhiên mọi người biết rằng họ có thể trốn thoát nếu họ muốn hoặc nếu họ có khả năng làm như vậy.

          Đại dịch cũng có thể được so sánh với các cuộc chiến tranh và xung đột quốc tế. Nhưng trong những trường hợp đó, kẻ thù có thể dễ dàng nhận ra, trong khi đại dịch “mối đe dọa” có thể ở khắp mọi nơi và nó có thể được mang đến bởi người đang bên cạnh chúng ta.

          Hậu quả về sức khỏe tâm thần của đại dịch COVID-19 đặc biệt nghiêm trọng đối với ít nhất bốn nhóm người: Thứ nhất là những người đã tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với vi rút SARS-CoV-2; Thứ hai là những người dễ bị tổn thương bởi các yếu tố gây căng thẳng sinh học hoặc tâm lý xã hội (bao gồm những người có các vấn đề sức khỏe tâm thần); Thứ ba là các chuyên gia y tế (vì mức độ phơi nhiễm cao hơn) và cuối cùng là ngay cả những người đang theo dõi tin tức qua nhiều kênh truyền thông.

          Đại dịch, các biện pháp cách ly xã hội và tự cách ly có thể có tác động bất lợi đến sức khỏe tâm thần. Đặc biệt, gia tăng sự cô đơn và giảm tương tác xã hội là những yếu tố nguy cơ xuất hiện một số rối loạn tâm thần bao gồm cả tâm thần phân liệt và trầm cảm nặng. Sự quan tâm quá mức đến sức khỏe của mình, của những người thân (đặc biệt là người già hoặc người bị các bệnh lý cơ thể khác), bi quan về tương lai, có thể làm xuất hiện hoặc tăng nặng các rối loạn tâm thần trước đó như: Rối loạn lo âu, trầm cảm, các rối loạn loạn thần khác.  

          Một nhóm có nguy cơ đặc biệt cao bao gồm những người bị nhiễm SARS-CoV-2, bác sĩ và y tá làm việc trong các đơn vị cấp cứu và khoa hồi sức. Có thể trong thời gian tới hoặc khi đại dịch kết thúc sẽ có sự thiếu hụt các chuyên gia y tế do kiệt sức và kiệt quệ về tinh thần.

          Một khía cạnh khác cần được xem xét là sự kỳ thị và phân biệt đối xử đối với người nhiễm SARS-CoV-2 và các thành viên trong gia đình của họ. Chống lại sự kỳ thị của xã hội đối với những người điều trị và chăm sóc những người nhiễm SARS-CoV-2 là một ưu tiên khác của các chuyên gia sức khỏe tâm thần trong thời gian tới.

          Cuối cùng, Internet đang lan truyền rất nhanh một lượng lớn tin tức không kiểm soát được. Quá tải thông tin này có thể được coi là một "bệnh dịch", với nguy cơ tin tức giả mạo chạy nhanh hơn vi rút và chính điều này ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của mọi người. Vì vậy cần có sự kiểm soát chặt chẽ của các quốc gia về thông tin liên quan đến dịch bệnh.

          Một hệ quả khác của đại dịch có thể là các vấn đề sức khỏe tâm thần hiện tại ít được quan tâm và coi trong so với sức khỏe về thể chất. Chính vì vậy chúng ta nên tư vấn cho người bệnh, cung cấp cho họ những dịch vụ tư vấn chăm sóc sức khỏe tâm thần liên quan. Nhờ đó làm giảm sự gia tăng của các vấn đề sức khỏe tâm thần, rối loạn hành vi, rối loạn sử dụng chất hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần khác có thể bùng phát trong tương lai. Dưới đây là một số lời khuyên của các chuyên gia về sức khỏe tâm thần đối với dân chúng nói chung trong đại dịch.

          Thứ nhất là hạn chế các nguồn gây căng thẳng: Nên chỉ tiếp cận với một số lượng hạn chế các nguồn thông tin chính thức và để giới hạn thời gian của ngày dành cho hoạt động này. Bản thân không nên quan tâm đến những thông tin đến từ các kênh không chính thức và các nguồn không được kiểm soát.

          Thứ hai là phá vỡ sự cô lập: Để tăng cường giao tiếp với bạn bè, thành viên gia đình và những người thân yêu, ngay cả khi ở khoảng cách xa. Tăng cường trò chuyện video hoặc cuộc gọi nhóm với các thành viên trong gia đình có thể giúp giảm bớt sự cô đơn và bấp bênh. Trong trường hợp không đủ mạng xã hội, đường dây trợ giúp chuyên nghiệp đặc biệt hữu ích, nếu được quản lý bởi các chuyên gia được đào tạo có trình độ.

          Thứ ba là duy trì nhịp sinh hoạt bình thường của bạn: Nên giữ một thói quen đều đặn, đảm bảo nhịp ngủ - thức và chế độ ăn uống đều đặn.

          Thứ tư là cần tập trung vào lợi ích của giai đoạn này: Chúng ta nên ý thức rằng đây là một giai đoạn nhất thời và đây là thời gian cần thiết vì chúng ta không chỉ tiết kiệm sức khoẻ mà còn bảo vệ sức khỏe cho những người khác bằng cách ngăn chặn dịch bệnh, do đó giúp ích cho tương lai của chính chúng ta.

          Thứ năm là yêu cầu trợ giúp chuyên môn: Khi có các vấn đề về sức khỏe tâm thần cần nhanh chóng liên hệ để có sự giúp đỡ sớm của các chuyên gia. Chính điều này giúp bạn đương đầu với đại dịch.

          Đại dịch sẽ qua đi, nhưng ảnh hưởng của nó đối với sức khỏe tâm thần, chất lượng cuộc sống của người dân nói chung, các chuyên gia y tế và những người dễ bị tổn thương nói riêng sẽ tồn tại trong một thời gian dài. Chúng ta hy vọng rằng với những hiểu biết sớm, cách tiếp cận thích hợp, tinh thần đoàn kết của các dân tộc sẽ giúp chúng ta nhanh chóng chiến thắng đại dịch. Thế giới của chúng ta sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

* Fiorillo A, Gorwood P (2020). The consequences of the COVID-19 pandemic on mental health and implications for clinical practice. European Psychiatry, 63(1), e32, 1–2.

Xem thêm tại đây

BS. Đỗ Văn Thắng