Logo

Phản ứng stress cấp (ARS: Acute stress reation)

  12/08/2019

BS Đỗ Quang Vinh

Stress là phản ứng sinh học của cơ thể với các tác nhân gây ra stress hay nói cách khác, đây là một phản ứng tự phòng vệ của cơ thể với những căng thẳng trong cuộc sống.

Ai trong số chúng ta cũng đều mắc stress trong cuộc sống. Đối với các căng thẳng mức độ nhẹ và vừa, stress được tạo ra giúp chúng ta mạnh mẽ, khỏe mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên với những tác nhân gây stress mức độ nặng, xuất hiện đột ngột, đặc biệt các nhân ảnh hưởng đến tính mạng thì lúc đó, rất có thể bạn đang đỗi mặt với phản ứng stress cấp.

ĐỊNH NGHĨA

Phản ứng stress cấp là một phản ứng tâm lý của cơ thể khi đối mặt với những trải nghiệm đáng sợ, thường xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc với những trải nghiệm đó và thường kéo dài không quá 1 tháng.

Phản ứng stress cấp được mô tả lần đầu từ Thế chiến I, khi các người lính gặp phải những rối loạn tương đồng sau khi chịu những chấn động do bom mìn. Ngày nay, theo số liệu thống kê tại Mỹ cho thấy có khoảng 5%-20% người tiếp xúc với 1 vụ tai nạn xe hơi, tấn công bạo lực hoặc nổ súng có biểu hiện của phản  ứng stress cấp.

AI CÓ THỂ BỊ PHẢN ỨNG STRESS CẤP?

Bất cứ ai trong số chúng ta đều có thể bị phản ứng stress cấp tại bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời. Tuy nhiên, khi có những yếu tố nguy cơ sau đây, khả năng mắc bệnh sẽ cao hơn:  giới tính nữ, tiền sử mắc ASR, PTSD hay các rối loạn tâm thần khác.

Các nguyên nhân gây ra phản ứng stress cấp rất phong phú, thường mang tính cá thể. Những nguyên nhân hay gặp nhất là:

Thảm họa: động đất, lũ lụt, hỏa hoạn, sóng thần…        

Bị tấn công bằng vũ lực, tấn công tình dục,..

Nhìn thấy tai nạn, người chết, đặc biệt là cái chết của người thân

TRIỆU CHỨNG

Các triệu chứng của ASR rất phong phú đa dạng, được chia vào 5 nhóm chính bao gồm:

- Nhóm triệu chứng bị xâm nhập: NB thấy những sang chấn xuất hiện lại một cách cưỡng bức, không thể tự thoát khỏi những cảnh tượng đó hoặc thường xuyên có những giấc mơ về sang chấn đã xảy ra.

- Nhóm triệu chứng phân ly: NB không thể nhớ những sự kiện quan trọng của sang chấn (không do các yếu khác như CTSN, ma túy, rượu).

- Nhóm triệu chứng về cảm xúc: xuất hiện những cảm xúc buồn bã, cảm xúc tiêu cực, không còn thấy hài lòng, không cảm thấy hứng thú với mọi việc xung quoanh.

- Nhóm triệu chứng né tránh: NB nỗ lực tìm cách tránh các sự kiện(người, địa điểm, đồ vật, tình huống) gợi lại các kí ức liên quan đến sang chấn

- Nhóm triệu chứng kích thích: giảm khả năng tập trung chú ý trong sinh hoạt thường ngày, khó vào giấc ngủ, dễ nổi nóng cáu gắt

Tiến triển và điều trị

Một số bệnh nhân mắc phản ứng stress cấp có thể tự khỏi mà không cần điều trị, tuy nhiên một số bệnh nhân sẽ tiến triển nặng hơn thành rối loạn stress sau sang chấn, vì vậy đến gặp nhà trị liệu tâm lí là rất cần thiết. Việc điều trị phản ứng stress cấp chủ yếu là điều trị tâm lí, ngoài ra kết hợp với liệu pháp hóa dược khi cần:

- Tâm lí trị liệu: chủ yếu là liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một liệu  pháp được chứng minh làm giảm đáng kể sự phát triển của ARS. CBT giúp người bệnh nhận thức và điều chỉnh các kiểu suy nghĩ - hành vi tiêu cực liên quan đến chấn thương, do đó hỗ trợ quá trình phục hồi.

- Hóa dược trị liệu: Một số thuốc có thể kết hợp với điều trị tâm lí để điều trị như: Nhóm benzodiazepine, nhóm thuốc chống trầm cảm, nhóm thuốc an thần kinh thế hệ mới.

 

 

 

Bình luận

Tin tức mới

AGORAPHOBIA - Ám ảnh sợ khoảng trống

AGORAPHOBIA - Ám ảnh sợ khoảng trống

“Tôi đã khóa cửa, tắt hết đồ điện trong nhà, vé xe buýt sẵn sàng trong túi, hôm nay nhìn tôi khá ổn - mọi thứ tới giờ vẫn tốt cả. Dù vậy, khi bước lên xe buýt, cảm giác rằng một chuyện tồi tệ sắp xảy ra vẫn len lỏi đâu đó, rồi đột ngột đánh gục tôi, và tô