Logo

Phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần phân liệt

  01/12/2016

        Bệnh tâm thần phân liệt ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc sống người bệnh và làm cho họ mất đi nhiều khả năng sinh hoạt bình thường. Mặt khác, phần lớn người bệnh bắt đầu bị bệnh khi còn trẻ và bệnh tâm thần phân liệt được coi như một bệnh mạn tính làm cho họ mất đi hoặc suy yếu những khả năng sinh hoạt như: suy nghĩ, học hỏi, giao tiếp xã hội, làm việc, tình cảm, các mối quan hệ cá nhân cũng như quan hệ xã hội.

       Phần khó khăn nhất trong điều trị bệnh tâm thần phân liệt là làm sao giúp người bệnh giảm bớt mức độ tàn phế và có thể sống một cuộc sống tương đối bình thường trong thời gian sau cơn bệnh.

       Trái với những thay đổi mau chóng và rõ rệt trong việc dùng thuốc điều trị và kìm chế những triệu chứng nổi, việc phục hồi sinh hoạt cho người bệnh chỉ đem lại những thay đổi chậm và nhỏ. Tuy nhiên giảm bớt những tàn phế và cải thiện cuộc sống của người bệnh là hai mục tiêu quan trọng trong chương trình phục hoạt cho người bệnh tâm thần phân liệt.

       Những chương trình phục hồi khả năng sinh hoạt cho người bệnh là một phần trong kế hoạch trị liệu bao quát cho người bệnh tâm thần phân liệt sau khi họ đã tương đối ổn định, không còn các triệu chứng thác loạn tinh thần nữa.

1- Khả năng sống còn

Biết tự chăm sóc bản thân, biết cách ăn uống lành mạnh hợp với tình trạng sức khoẻ, biết cách nấu ăn, mua sắm, giữ gìn vệ sinh thân thể, thu xếp chỗ ăn ở, biết cách sử dụng những phương tiện công cộng để đi lại.

2- Khả năng giao tiếp xã hội

Người bệnh được hướng dẫn để dần dần lấy lại và tăng cường lòng tự tin, tự trọng, biết cách giao tiếp và đối thoại với người khác, biết cách giải quyết những khúc mắc, bất đồng ý kiến với người khác một cách thoả đáng.

3- Khả năng thích nghi và đối phó với những khó khăn hàng ngày

Người bệnh được giúp đỡ và hướng dẫn trong việc tìm cách giảm bớt những căng thẳng tinh thần.

4- Khả năng tổ chức cuộc sống

Người bệnh được hướng dẫn trong việc thu xếp và tổ chức cuộc sống hàng ngày sao cho có nề nếp, thành một thông lệ, có giờ giấc, biết sử dụng giờ rảnh một cách hữu ích và thoải mái.

5- Khả năng làm việc

Làm việc cũng giúp cho con người cảm thấy mình có ích, thoả mãn vì mình đã hoàn thành được một điều gì đó, tự tin vào khả năng của mình, đồng thời đóng góp phần của mình vào cuộc sống xã hội. Làm việc còn tạo cho con người cơ hội để giao tiếp với người khác, có bạn bè quan hệ tình cảm lành mạnh.

       Việc điều trị bằng thuốc không thể phục hồi được những khả năng này một cách toàn vẹn (Hiện nay có một số thuốc mới có khả năng cải thiện khả năng tư duy và nhận thức của người bệnh). Một số người bệnh đã từng nằm điều trị trong các bệnh viện tâm thần nhiều năm và đã quen với lối sống phụ thuộc vào sự giúp đỡ, chỉ dẫn và chăm sóc của các bác sỹ, y tá và các nhân viên y tế khác trong mọi chuyện; họ thường không phải lo lắng đến việc ăn ở cho bản thân cũng như không phải lo cho gia đình. Sau nhiều năm sống như vậy, nghị lực, tinh thần, óc sáng tạo, khả năng tháo vát, ứng biến với cuộc sống ngoài xã hội của họ bị ảnh hưởng nặng nề, cho đến khi họ phải trở về sống với gia đình thì họ trở thành gánh nặng cho gia đình. Nếu họ không được có cơ hội để làm lại cuộc đời thì họ sẽ tiếp tục là gánh nặng cho gia đình và xã hội. Chương trình phục hoạt chính là cơ hội để họ có thể làm lại cuộc đời.

Chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần phân liệt.

+ Y tế:

- Điều quan trọng là phải cho người bệnh uống thuốc đủ liều, đủ thời gian.

- Làm sao để họ có đủ thuốc chữa bệnh và đảm bảo chắc chắn họ sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của cán bộ y tế.

- Cán bộ y tế sẽ hẹn họ đến khám vào những ngày nhất định nào đó, hãy nói với họ để đảm bảo chắc chắn rằng những ngày đó họ sẽ đi khám.

- Giải thích cho gia đình rõ về bệnh tật của người bệnh, làm sao để gia đình cùng chia sẻ với cán bộ y tế một phần trách nhiệm đối với bệnh nhân.

- Chăm sóc vệ sinh, ăn uống cho bệnh nhân rất quan trọng vì khi nhân cách thay đổi người bệnh mất dần khả năng tự chăm sóc bản thân và giữ vệ sinh cá nhân.

- Cần huấn luyện cho người bệnh tự ăn uống. Họ thường xuyên không ăn uống đúng lúc và không ăn những thứ cần thiết để đảm bảo sức khoẻ. Cần hướng dẫn cho họ thói quen ăn uống vệ sinh và ăn cơm chung cùng với gia đình.

- Giữ vệ sinh: người bệnh tâm thần thường trông bẩn thỉu và lôi thôi, bởi vì họ không còn biết lo lắng đến việc giữ gìn vệ sinh, Không biết tự chăm sóc bản thân. Huấn luyện cho họ làm những việc dễ dàng như tắm rửa, đánh răng, chải đầu, rửa tay trước và sau khi ăn, tự đi đại tiểu tiện.

- Tự mặc quần áo: Người bệnh thường mặc những quần áo và trang phục bất thường hoặc quần áo bẩn thỉu. Huấn luyện cho họ trở lại với cách ăn mặc như trước lúc bị bệnh.

+ Gia đình và xã hội.

- Phải giải thích cho mọi người rõ: thay đổi hành vi là do bệnh chứ không phải do ý đồ. Làm sao để mọi người trong cộng đồng quan tâm giúp đỡ bệnh nhân, cùng chăm sóc bệnh nhân và làm cho họ hoà nhập vào x• hội.

- Gia đình cần phải chấp nhận: thay đổi hành vi là hậu quả của bệnh, làm cho người bệnh có cảm giác được yêu thương, được đảm bảo an toàn hơn và là thành viên của gia đình, cộng đồng.

-  Thuyết phục người bệnh trở lại vai trò và trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Tham gia sinh hoạt càng sớm thì phục hồi càng nhanh.

- Làm cho người bệnh quan tâm đến cuộc sống và giữ chủ động trong cuộc sống là rất quan trọng. Hãy khuyến khích người bệnh tìm việc làm và tự làm không cần sự giúp đỡ.

- Huấn luyện người bệnh giúp đỡ các công việc nội trợ như: nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa...    

Những điểm cần nhớ:

- Đa số bệnh nhân tâm thần có thể điều trị ngoại trú, nằm viện chỉ để chẩn đoán hay trong giai đoạn cấp.

- Sự thành công trong điều trị và phục hồi chủ yếu phụ thuộc thái độ của gia đình và cộng đồng.

- Sự từ chối của gia đình, bạn bè làm cho bệnh nhân nghi ngờ hơn, tỏ vẻ thù địch không hợp tác và sẵn sàng tấn công.

+ Tạo cho bệnh nhân có cảm giác là mọi người tôn trọng họ.

+ Bình tĩnh, kiên nhẫn, không vội vàng hấp tấp.

+ Để cho người bệnh nói và kể về những điều phiền toái.

+ Đừng tranh luận.

+ Đừng để đám đông tụ tập xung quanh bệnh nhân.

+ Đừng hỏi những chi tiết không cần thiết

+ Đừng hỏi quá lâu, có thể gây kích thích bệnh nhân.

+ Đừng để bệnh nhân mất niềm tin, đừng gây lúng túng.

+ Phải điều trị thuốc lâu dài.

+ Theo dõi các tác dụng phụ của thuốc như: khô miệng, táo bón, co cứng cơ, mất thăng bằng, tiếng nói không bình thường, lờ đờ chậm chạp...        

Phục hồi chức năng cho người bệnh tâm thần phân liệt thực chất là thay đổi quan niệm, cách cư xử của cộng đồng xã hội và gia đình đối với họ. Phải đảm bảo cho bệnh nhân uống thuốc đầy đủ, đúng liều, đúng thời gian. Khi người bệnh đã khá lên, hãy động viên họ thực hiện được vai trò của mình trong gia đình và xã hội.

Bệnh tâm thần có thể chữa khỏi hoặc thuyên giảm tốt nếu được phát hiện sớm và chữa trị đúng cách./.

 

 

 

 

 

 

 

Bình luận

Tin tức mới

Chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng

Chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng

Sức khỏe tâm thần là trạng thái không chỉ không có rối loạn hay dị tật mà còn là một trạng thái tâm thần hoàn toàn thoải mái, cần phải có chất lượng nuôi sống tốt, có được sự cân bằng và hòa hợp giữa cá nhân, người xung quanh và môi trường.