Logo

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời

  23/10/2018

BSCKI Bùi Thị Thanh Hải – Khoa Điều trị C

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời là gì?

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời nhằm chỉ trạng thái loạn thần thường xuất hiện trong mối liên quan chặt chẽ với hoàn cảnh hay sự kiện gây stress. Bệnh cảnh khởi đầu cấp, phát triển đầy đủ dưới hai tuần, diễn biến thành cơn, cơn kéo dài từ 1 ngày đến 1 tháng, có một hay nhiều triệu chứng loạn thần rõ rệt như hoang tưởng, ảo giác, tác phong bình thường bị rối loạn nặng, các triệu chứng loạn thần phong phú, luôn biến đổi và đa dạng.

 Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời thường gặp ở lứa tuổi nào?

Ở Việt nam, nhóm các rối loạn này chưa được thống kê, nhưng số lượng bệnh nhân rối loạn loạn thần cấp và nhất thời nhập viện có xu hướng tăng lên.

Bệnh thường xảy ra ở lứa tuổi thanh thiếu niên và gặp ở cả hai giới với tỷ lệ tương đương..

Nguyên nhân của rối loạn loạn thần cấp và nhất thời là gì?

Nhiều tác giả cho rằng nguyên nhân của nhóm các rối loạn này có nhiều yếu tố, nhưng đặc biệt là sự phối hợp yếu tố sinh học và tâm lý:

  • Vai trò của sang chấn tâm lý được nhận thấy trong rối loạn loạn thần cấp và nhất thời.
  • Vai trò của nhân cách: Những nét nhân cách dễ bị tổn thương như tính dễ nhạy cảm, dễ xúc động, dễ kích thích phản ứng, cảm xúc không ổn định, lo âu, chi li hoặc tính cách khép kín, ít cởi mở, ít quan hệ v.v... được nhận thấy ở những bệnh nhân rối loạn loạn thần cấp và nhất thời.
  • Yếu tố gia đình: Một số tác giả nhận thấy ở bệnh rối loạn loạn thần cấp và nhất thời trong tiền sử gia đình có bệnh tâm thần phân liệt hoặc có các rối loạn cảm xúc.

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời có các triệu chứng gì??

Loạn thần xuất hiện nhanh trong thời gian dưới hai tuần, có khi khởi phát đột ngột trong vòng 48 giờ.

- Trước khi bệnh cảnh loạn thần xuất hiện thường có các triệu chứng báo trước: Người bệnh lo lắng sợ hãi, rối loạn giấc ngủ, hành vi tác phong trở nên khác thường, không tương xứng với hoàn cảnh.

- Sau đó các triệu chứng của rối loạn loạn thần cấp và nhất thời xuất hiện phong phú và đa dạng:

+ Rối loạn hành vi tác phong thường thay đổi và luân chuyển các trạng thái sững sờ, đờ đẫn hay kích động tâm thần vận động. Người bệnh có các biểu hiện như thái độ say đắm, trốn chạy, đập phá, hành động mang tính chất kỳ cục, rời rạc, hành vi tấn công người khác tự sát có thể xảy ra.

+ Rối loạn tư duy: Hoang tưởng các loại với nhiều chủ đề: bị hại, bị theo dõi, bị chi phối, bị xâm nhập hay tự cao, huyền bí … không có sự liên hệ giữa các chủ đề và thay đổi nhanh theo thời gian. Người bệnh có cảm tưởng là cơ thể họ thay đổi, biến dạng, tính nhận cảm thay đổi. Những người chung quanh bị cảm thấy như xa lạ, đôi khi có cảm giác thù ghét. Tri giác thế giới chung quanh bị biến đổi, không thực. Khi người bệnh hoàn toàn bị hoang tưởng cuốn hút, họ trở nên thờ ơ với thực tại, khi các hoang tưởng lắng xuống, có thể có sự bối rối, nhưng không bao giờ có rối loạn các năng lực định hướng không gian và thời gian trật tự.

+ Rối loạn tri giác: Ảo giác tâm lý giác quan đa dạng: Ảo giác thính giác, thị giác, khứu giác, … thường gặp nhất là ảo giác thính giác.

+ Rối loạn khí sắc thường gặp và không bền vững, có tính chất luân chuyển nhanh giữa các trạng thái trầm cảm và hưng cảm. Sự lo hãi cũng thường thấy, khi lo hãi trở nên mãnh liệt có thể dẫn đến hành vi tự tử.

+ Những rối loạn về cơ thể và sinh học: Rối loạn giấc ngủ thường gặp và đi trước bối cảnh loạn thần. Những dấu hiệu cơ thể khác, thường liên quan đến tình trạng kích động: Sốt nhẹ, chán ăn, mệt mỏi hoặc buồn bã, khó chịu…

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời sẽ tiến triển như thế nào?

Rối loạn loạn thần cấp có thể tiến triển đến khỏi bệnh hoàn toàn không để lại biến đổi nhân cách.

Một số trường hợp tiến triển kéo dài: có thể là một cơn duy nhất đáp ứng tốt với điều trị; có thể tái phát nhiều lần, có thể tiến triển mạn tính dẫn đến tâm thần phân liệt hoặc có thể dẫn đến loạn thần mãn tính.

Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời được điều trị như thế nào?

Nguyên tắc điều trị rối loạn loạn thần cấp và nhất thời là tập trung hai vấn đề liệu pháp hóa dược và liệu pháp tâm lý.

- Liệu pháp hóa dược: Nhằm thanh toán các triệu chứng loạn thần đa dạng như hoang tưởng, ảo giác, rối loạn cảm xúc, rối loạn hành vi tác phong. Thuốc chống loạn thần là lựa chọn hàng đầu, có thể phối hợp thuốc chỉnh khí sắc, bình thản.

- Liệu pháp tâm lý: Thiết lập mối quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân, nhằm nâng đỡ họ vượt qua giai đoạn khủng hoảng về mặt tâm lý.

+ Liệu pháp tâm lý cá nhân: Trao đổi, giải thích cho bệnh nhân về bệnh tật.

+ Liệu phấp tâm lý gia đình: Giải thích cho các thành viên trong gia đình có những thái độ và cảm xúc đúng đắn với bệnh nhân, giải quyết những mâu thuẫn với bệnh nhân.

Nội dung của liệu pháp tâm lý phải liên quan đến sang chấn tâm lý và tạo nên những cơ chế tự vệ mới tốt hơn cho người bệnh.

Bình luận

Tin tức mới