Rối loạn tâm thần liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt

Ngày sức khỏe Tâm thần thế giới 10/10 - Chung tay ngăn ngừa tự sát
Phản ứng stress cấp (ARS: Acute stress reation)
Ám ảnh sợ khoảng trống
Rối loạn hoảng sợ
Rối loạn ám ảnh cưỡng bức

Bác sĩ Đỗ Quang Vinh

Bệnh viện Tâm thần Hà Nội

KHÁI NIỆM

Rối loạn tâm thần liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt (PMS) xuất hiện trong giai đoạn hoàng thể của chu kỳ kinh nguyệt (khoảng từ ngày 16- 20  của chu kỳ kinh nguyệt) nên còn được biết đến với tên gọi rối loạn giai đoạn hoàng thể.
Rối loạn này bao gồm tập hợp của nhiều triệu chứng rối loạn bao gồm rối loạn cảm xúc, hành vi và các triệu chứng về rối loạn tâm thần khác .

Theo ước tính có khoảng 20% phụ nữ có các triệu chứng về rối loạn giai đoạn tiền kinh nguyệt. Tuy nhiên chỉ có khoảng 3-5 % trong số họ cần được can thiệp.

NGUYÊN NHÂN
Hiện nay có nhiều giả thuyết được đưa ra để giải thích cho các rối loạn liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt. Giả thuyết có được nhiều sự ủng hộ nhất là do sự rối loạn các hormone trong cơ thể.

Như chúng ta biết nồng độ Estrogen tăng cao nhất trước ngày rụng trứng, sau ngày trứng rụng (giai đoạn hoàng thể), nồng độ hormon này giảm dần. Nhiều tác giả cho rằng chính sự sụt giảm của Estrogen cùng với việc tăng nồng độ của Progesterone đã dẫn tới các rối loạn này.

 

TRIỆU CHỨNG

Các triệu chứng của PMS rất phong phú và đa dạng bao gồm:
 

  • Cáu kỉnh hoặc tức giận vô cớ
  • Mệt mỏi
  • Chán nản
  • Giảm tập trung
  • Lo lắng, căng thẳng quá mức
  • Mất kiểm soát bản thân
  • Thay đổi khẩu vị
  • Rối loạn giấc ngủ các loại
  • Giảm hứng thú với các hoạt động thông thường
  • Các rối loạn cơ thể khác (đau tức ngực, đau cơ khớp, đầy hơi tăng cân)

 

Triệu chứng của PMS rất phong phú, tuy nhiên chu kỳ kinh nguyệt cũng là yếu tố thuận lợi khởi phát các rối loạn tâm thần khác, vì vậy cần phân biệt rõ với các rối loạn tâm thần này như:  rối loạn cảm xúc lưỡng cực, trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lo âu,…..

ĐIỀU TRỊ

Hầu hết những người mắc PMS không nhất thiết phải nhập viện, tuy nhiên có một số trường hợp cần theo dõi và điều trị. Các phương pháp điều trị có thể cân nhắc:
- Tâm lí trị liệu: liệu pháp nhóm đồng đẳng, liệu pháp nhận thức hành vi có thể giúp người mắc PMS cải thiện được triệu chứng của mình.
- Liệu pháp hóa dược: theo hội tâm thần học Mĩ (APA), các thuốc chống trầm cảm thế hệ mới có thể làm giảm 80% các triệu chứng  của PMS. Một số nhóm thuốc khác cũng được nghiên cứu như: hormone , các thuốc bổ sung Ca+, Ginko,…

- Phẫu thuật: Khi các phương pháp điều trị trên không có kết quả hoặc gây nhiều tác dụng phụ. Những người mắc PMS sẽ được cân nhắc phẫu thuật loại bỏ buồng trứng khi không còn nhu cầu sinh đẻ.