Logo

Rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ

  27/06/2019

Bác sĩ. Đỗ Quang Vinh

I. GIỚI THIỆU
Thời kỳ sinh đẻ bao gồm hai giai đoạn: giai đoạn mang thai và giai đoạn hậu sản. Trong đó: giai đoạn mang thai tính từ trứng được tính từ lúc thụ thai đến cuộc đẻ, giai đoạn hậu sản được tính 6 tuần sau cuộc đẻ.
Các rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ được mô tả lần đầu vào năm 1986, tuy nhiên đến những năm cuối của thể kỉ XX, các rối loạn tâm thần này mới được nghiên cứu nhiều hơn. Trong thời kỳ sinh đẻ, người phụ nữ có nguy cơ rất cao tăng khởi phát hoặc tái phát các bệnh lí tâm thần. Theo một số báo cáo, hơn 70% phụ nữ trong thời kỳ sinh đẻ có biến đổi khí sắc các loại. Hiệp hội tâm thần học Mỹ thống kê: có khoảng 1/7 phụ nữ mắc trầm cảm trong suốt quá trình sinh đẻ. Ngoài ra thời kỳ sinh đẻ cũng là yếu tố khởi phát các bệnh lí tâm thần khác như: rối loạn cảm xúc lưỡng cực, tâm thần phân liệt, …..
Các rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ ảnh hưởng không chỉ đến sức khỏe của người mẹ, nó còn gây ảnh hưởng nhiều đến quá trình phát triển tâm thần và thể chất của đứa trẻ mới sinh.  Vì vậy các rối loạn tâm thần này cần được phát hiện sớm và kịp thời.

II. PHÂN LOẠI.
Các rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ hiện nay có rất nhiều cách phân loại, cách phân loại phổ biến nhất chia làm 3 loại:  
- Rối loạn khí sắc trong thời kỳ sinh đẻ.
- Trầm cảm trong thời kỳ sinh đẻ không có triệu chứng loạn thần.
- Loạn thần trong thời kì sinh đẻ.

III. NGUYÊN NHÂN.

Cho đến nay nguyên nhân của các rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ vẫn đang nghiên cứu. Một số nguyên nhân có thể gây ra các rối loạn tâm thần này là :
1.  Rối loạn nồng độ các hormone  như estrogen, progesteron, serotonin, các hormone tuyển giáp như thyroxine,….
2.  Di truyền học: Tiền sử gia đình bị rối loạn tâm thần, trầm cảm trước khi sinh và rối loạn chức năng tuyến giáp tự miễn cũng làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần sau sinh.
3. Yếu tố tâm lý – xã hội: Có mối liên hệ giữa một số nét nhân cách với nguy cơ rối loạn tâm thần trong thời kỳ sinh đẻ. Nhiều nghiên cứu mô tả những stress cuộc sống trong quá trình mang thai đến lúc sinh làm tăng khả năng của trầm cảm.

IV. NHẬN BIẾT
Cần cho NB đi khám khi có các triệu chứng sau đây:
- Lo lắng quá mức về quá trình thai kì.

- Cảm thấy mình có tội, không xứng đáng chăm sóc em bé
- Dễ cáu gắt với người khác, không muốn giao tiếp với mọi người.
- Rối loạn giấc ngủ, thường là mất ngủ.
- Luôn cảm thấy mệt mỏi, không còn sức lực.
- Không chăm sóc bé, để bé bị đói, bị lạnh, ……
- Có ý nghĩ muốn chết hoặc làm hại đứa bé.

     ĐIỀU TRỊ
Bệnh cảnh lâm sàng của các rối loạn tâm thần liên quan đến thời kỳ sinh đẻ rất đa dạng nên phương pháp điều trị cũng rất phong phú, có 2 phương pháp điều trị chính
1. Tâm lí liệu pháp.
Đây được coi là lựa chọn tối ưu nhất cho NB trong thời kỳ sinh đẻ. Không chỉ NB mà cả gia đình NB nên đến gặp nhà trị liệu để được tư vấn cũng như điều trị hợp lí.
2. Hóa dược liệu pháp.
Tốt nhất, NB nên nhập viện trong quá trình sử dụng các thuốc tác động tâm thần. Các nhóm thuốc có thể dùng: thuốc giải lo âu, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần. 

 

Bình luận

Tin tức mới

Phản ứng stress cấp (ARS: Acute stress reation)

Phản ứng stress cấp  (ARS: Acute stress reation)

Stress là phản ứng sinh học của cơ thể với các tác nhân gây ra stress hay nói cách khác, đây là một phản ứng tự phòng vệ của cơ thể với những căng thẳng trong cuộc sống.