Sử dụng thuốc ở phụ nữ mang thai và cho con bú

Người cao tuổi và thuốc điều trị rối loạn tâm thần
Nghiện Internet
Lạm dụng chất ở tuổi học đường
Bảng giá viện phí theo quyết định 330/QĐ-BVTTHN ngày 19/8/2019
COVID-19 và sức khỏe tâm thần (phần 2)

Sinh đẻ là thiên chức tuyệt vời mà bất cứ người phụ nữ nào cũng mong muốn có trong cuộc đời. Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai dễ mắc nhiều loại bệnh khác nhau ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ. Đó có thể là các bệnh cơ thể, cũng có thể là các bệnh về tâm lý, tâm thần. Sự an toàn khi sử dụng thuốc tâm thần trong quá trình mang thai và cho con bú luôn luôn là câu hỏi của người mẹ trong khoảng thời gian này.

BS Đỗ Quang Vinh

MỐI LIÊN QUAN GIỮA MANG THAI VÀ CÁC BỆNH LÝ TÂM THẦN

- Đối với những người có tiền sử bị rối loạn tâm thần, khi mang thai là một trong yếu tố nguy cơ khiến bệnh tái phát trở lại. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tỉ lệ tái phát của rối loạn cảm xúc lưỡng cực khi mang thai từ 25-30%, con số này ở tâm thần phân liệt là 20-25%. Đối với các rối loạn tâm thần mạn tính khác thì tỉ lệ này cũng không dưới 10%. 

Với những người không có tiền sử bị rối loạn tâm thần, trong và sau quá trình mang thai có khả năng khởi phát các rối loạn tâm thần. Theo hiệp hội tâm thần học Mỹ (APA) thống kê hơn 70% phụ nữ mang thai có rối loạn khí sắc các loại, 1/7 số ca có biểu hiện của trầm cảm cần được điều trị. Tỉ lệ các rối loạn tâm thần khác khi mang thai cũng cao hơn rất nhiều so với người trưởng thành bình thường như: rối loạn ăn uống, rối loạn hoảng sợ, rối loạn stress cấp,……

CÓ NÊN SỬ DỤNG THUỐC Ở NHỮNG NGƯỜI MẮC RỐI LOẠN TÂM THẦN ĐANG MANG HAI VÀ CHO CON BÚ KHÔNG?

- Sự an toàn của cả người mẹ và thai nhi khi sử dụng thuốc điều trị các rối loạn tâm thần đã được tìm hiểu từ lâu. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng không có sự ảnh hưởng rõ rệt của thuốc hướng tâm thần tới sự phát triển của thai nhi. Việc dừng sử dụng thuốc hướng tâm thần ở những tháng cuối thai kỳ được cho gây ảnh hưởng không tốt cho cả mẹ và thai nhi do những rối loạn về cảm xúc và hành vi như: tự sát, kích động, sảy thai,….

- Việc sử dụng thuốc hướng tâm thần ở những người cho con bú cũng được khuyến khích. Một chỉ số để đánh giá thuốc lựa chọn thuốc trong thời kì cho con bú là RID, nếu RID <10% là chấp nhận được

- Mặc dù một số trường hợp được báo cáo có dị tật bẩm sinh ở những người sử dụng thuốc hướng thần, tuy nhiên việc dừng thuốc nên được tham khảo ý kiến của các bác sĩ, chuyên gia trong lĩnh vực tâm thần.

NHỮNG VIỆC CẦN PHẢI LÀM KHI ĐANG SỬ DỤNG THUỐC HƯỚNG THẦN. 

Đối với phụ nữ mang thai hoặc có kế hoạch mang thai:

- Trao đổi với bác sĩ, chuyên gia trong lĩnh vực khi có dự định mang thai, hoặc ngay khi biết mình mang thai.

- Nhận biết các yếu tố rủi ro và nguy cơ của từng loại thuốc đối với thai.

- Trao đổi các nguy cơ và rủi ro với gia đình để có lựa chọn hợp lí nhất.

- Sàng lọc thai nhi đầy đủ, đều đặn.

- Đến khám lại khi có bất cứ triệu chứng nào bất thường.

- Tuyệt đối tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt không tự ý bỏ thuốc trong 3 tháng cuối thai kì. 

Đối với phụ nữ cho con bú:

- Trao đổi với bác sĩ, chuyên gia trong lĩnh vực về việc sử dụng thuốc. 

- Trao đổi các nguy cơ và rủi ro với gia đình để có lựa chọn hợp lí nhất.

- Trường hợp người mẹ đã sử dụng một loại thuốc hướng tâm thần trong khi mang thai cho đến khi sinh, việc tiếp tục dùng thuốc trong khi cho con bú được khuyến khích. 

- Không cho con ngừng bú mẹ trừ những trường hợp được bác sĩ khuyến cáo. 

- Phối hợp cùng gia đình theo dõi sức khỏe của con và mẹ, nếu có bất cứ vấn đề gì bất thường cần đi khám lại.

Nguồn: Tổng hợp