Logo

Sức khỏe tâm thần nơi làm việc

  09/10/2017

BS Nguyễn Thùy Linh – Theo WHO tháng 9/2017

Trầm cảm là nguyên nhân hàng đầu gây nên suy giảm chức năng, ảnh hưởng tới hơn 300 triệu người trên toàn cầu, đa số người bị trầm cảm có thêm các triệu chứng của rối loạn lo âu. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm, trầm cảm và lo âu gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu tới 1 triệu tỷ đô-la Mỹ.

Thất nghiệp làm tăng nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe tâm thần ở người lao động, trong khi làm việc trở lại hay có một công việc mới giúp giảm những nguy cơ này. Tuy vậy, một môi trường làm việc không lành mạnh hoàn toàn có thể dẫn tới những vấn đề sức khỏe thể chất và tâm thần, lạm dụng rượu hay các chất gây nghiện khác, tình trạng nghỉ không phép và giảm năng suất công việc. Bởi vậy, ở những nơi làm việc có sự quan tâm đến sức khỏe tâm thần, có chính sách hỗ trợ người mắc các rối loạn tâm thần thường ít xuất hiện tình trạng nghỉ không phép, năng suất lao động được nâng cao và từ đó  tăng nguồn kinh tế có liên quan.

Các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe liên quan tới công việc

Môi trường làm việc là nơi xuất hiện nhiều yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe tâm thần. Hầu hết những nguy cơ này liên quan tới sự tương tác giữa các bộ phận làm việc, môi trường tổ chức và quản lý, kỹ năng và năng lực của nhân viên, cũng như nguồn lực hỗ trợ nhân viên thực hiện công việc. Ví dụ, một người có thể có đủ kỹ năng để hoàn thành nhiệm vụ, song có quá ít nguồn lực để thực hiện công việc được yêu cầu, hoặc không được tổ chức, quản lý ủng hộ, hỗ trợ.

Cụ thể, các nguy cơ đối với sức khỏe tâm thần tại môi trường làm việc bao gồm:

  • Các chính sách sức khỏe và bảo hộ lao động không đầy đủ;
  • Thiếu sự trao đổi giữa các bộ phận, công tác quản lý yếu kém;
  • Nhân viên chỉ được tham gia rất hạn chế vào các quyết định về công việc nói chung và lĩnh vực làm việc của bản thân nói riêng;
  • Thiếu nguồn lực hỗ trợ cho nhân viên;
  • Giờ làm việc cố định, kém linh hoạt;
  • Nhiệm vụ hay mục tiêu hoạt động của cơ quan, tổ chức không rõ ràng.

Nguy cơ cũng có thể liên quan tới nội dung công việc, như nhiệm vụ không phù hợp với năng lực của người đó hoặc được giao một khối lượng công việc lớn trong thời gian dài. Bản thân một số công việc đặc thù cũng có nguy cơ cao hơn những công việc khác (ví dụ nhân viên sơ cứu ban đầu), gây tác động lên sức khỏe tâm thần của người lao động; từ đó có thể gây nên các triệu chứng của rối loạn tâm thần, hoặc dẫn tới lạm dụng rượu và các thuốc hướng thần. Nguy cơ này cũng cao trong các công việc thiếu sự gắn kết tập thể hay hỗ trợ xã hội.

Ngoài những yếu tố trên, hiện tượng bắt nạt và quấy rối tâm lý (hay “khủng bố tâm lý nơi công sở”) cũng là các sang chấn liên quan tới công việc làm nguy cơ đối với sức khỏe thể chất và tâm lý của người lao động. Những hậu quả lên sức khỏe của người lao động không chỉ kéo theo gánh nặng chi phí thuê lao động (do giảm hiệu suất công việc và tăng tần suất tìm lao động thay thế) mà còn ảnh hưởng tiêu cực tới mối quan hệ gia đình và xã hội.

Tạo dựng một môi trường làm việc lành mạnh

Một môi trường làm việc lành mạnh có thể được mô tả là nơi mà nhân viên và người quản lý chủ động góp phần nâng cao, bảo vệ sức khỏe và an toàn của tất cả mọi người trong môi trường làm việc chung.

Theo hướng dẫn gần đây của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã khuyến cáo, các can thiệp nên tiếp cận theo 3 hướng:

  • Bảo vệ sức khỏe tâm thần bằng cách giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến công việc;
  • Nâng cao sức khỏe tâm thần bằng cách tập trung phát triển các mặt tích cực của công việc và thế mạnh của nhân viên;
  • Chỉ ra các vấn đề sức khỏe tâm thần bất kể nguyên nhân là gì.

Hướng dẫn cũng nhấn mạnh những bước các cơ quan, tổ chức có thể làm theo để tạo dựng một môi trường làm việc lành mạnh bao gồm:

  • Lưu tâm tới môi trường làm việc và các cách thức có thể thực hiện để cải thiện sức khỏe tâm thần trên những đối tượng người lao động khác nhau;
  • Học hỏi động cơ, mục tiêu từ lãnh đạo và nhân viên của các tổ chức đi trước;
  • Tham khảo những gì các cơ quan, tổ chức bạn đã làm để giảm thiểu những bước tiến hành không cần thiết;
  • Hiểu rõ cơ hội và nhu cầu của cá nhân từng người lao động, từ đó xây dựng những chính sách tốt hơn để cải thiện sức khỏe tâm thần tại nơi làm việc.
  • Quan tâm tới nguồn lực hỗ trợ và nơi người lao động có thể tìm tới để được giúp đỡ.

Cụ thể, những can thiệp và biện pháp thực hành giúp bảo vệ và nâng cao sức khỏe tâm thần nơi làm việc gồm có:

  • Hoàn thiện và đẩy mạnh việc xây dựng cũng như thực hành các chính sách sức khỏe và bảo hộ người lao động, bao gồm xác định các trường hợp trầm cảm, lạm dụng chất hướng thần và các bệnh lý tâm thần, cung cấp nguồn lực quản lý các trường hợp này;
  • Thông báo tới nhân viên về các hỗ trợ sẵn có của cơ quan, tổ chức đối với các vấn đề sức khỏe;
  • Để người lao động tham gia trong việc ra quyết định, ghi nhận ý kiến đóng góp phản hồi, phân công công việc sao cho người lao động có thể cân bằng với cuộc sống riêng;
  • Lên kế hoạch phát triển sự nghiệp cho người lao động;
  • Ghi nhận và trao thưởng cho những đóng góp của người lao động.

Các can thiệp này có thể lồng ghép trong chiến lược phối hợp vì sức khỏe nói chung bao gồm các mảng: dự phòng, phát hiện sớm, hỗ trợ xử trí và phục hồi chức năng. Để đạt được thành công, quan trọng nhất là sự phối hợp chặt chẽ giữa lãnh đạo và nhân viên các cấp trong quá trình bảo vệ, phổ biến, và hỗ trợ các can thiệp cũng như giám sát hiệu quả của chúng.

Hỗ trợ người lao động có các rối loạn tâm thần

Các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm hỗ trợ những cá nhân bị rối loạn tâm thần tiếp tục hoặc trở lại công việc của mình. Cụ thể, thời gian làm việc linh hoạt, sắp xếp lại công việc, phát hiện các yếu tố tiêu cực tại nơi làm việc, và có những buổi trao đổi riêng cởi mở với cấp quản lý có thể giúp những người bị rối loạn tâm thần tiếp tục công việc hoặc quay trở lại vị trí cũ. Sử dụng các phương pháp điều trị thích hợp cho thấy hiệu quả đối với trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác. Vì còn sự kỳ thị liên quan đến các rối loạn tâm thần, người sử dụng lao động cần đảm bảo người lao động cảm thấy được hỗ trợ, có thể yêu cầu hỗ trợ, và có đủ nguồn lực cần thiết để tiếp tục hoặc quay trở lại với công việc.

Mục 27 Quy ước Liên hợp quốc về Quyền lợi của Người suy giảm chức năng (CRPD) đã đưa ra quy chuẩn toàn cầu hợp pháp để đẩy mạnh quyền lợi của những người suy giảm chức năng (bao gồm suy giảm chức năng tâm lý xã hội): mọi người có suy giảm chức năng có quyền làm việc, được đối xử công bằng, không kỳ thị, và nên được hỗ trợ tại nơi làm việc.

Quan điểm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Ở cấp độ chính sách toàn cầu, Phương hướng Hoạt động về Sức khỏe Người lao động Toàn cầu (2008-2017) và Kế hoạch Hành động vì Sức khỏe Tâm thần (2013-2020) của WHO đã đề ra những nguyên tắc, mục tiêu, và chiến lược thực hiện để nâng cao sức khỏe tâm thần tốt tại nơi làm việc. Bao gồm: phát hiện các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe tâm thần, như hoàn cảnh sống và điều kiện làm việc; các hoạt động dự phòng và đẩy mạnh sức khỏe cũng như sức khỏe tâm thần, gồm các hoạt động hướng tới giảm quan niệm sai lầm về bệnh và giảm kỳ thị đối với người bị bệnh; tăng cường chăm sóc bằng các phương pháp thực chứng thông qua phát triển hệ thống y tế, có bao gồm y tế cơ quan.

Để hỗ trợ các cơ quan, tổ chức và người lao động, WHO đã xây dựng hàng loạt các chương trình “Bảo vệ Sức khỏe Người lao động” nhằm cung cấp hướng dẫn về các vấn đề thường gặp gây ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động như quấy rối và stress. Hiện tại, WHO đang phát triển và thử nghiệm các công cụ tự chẩn đoán được hỗ trợ công nghệ thông tin để phát hiện các rối loạn tâm thần thường gặp, lạm dụng rượu và căng thẳng tâm lý ở các nước thu nhập thấp và trung bình.

 

Bình luận

Tin tức mới