Lê Thị Thu Nguyệt
An toàn người bệnh không chỉ được bảo đảm trong thời gian điều trị tại bệnh viện. Đối với người sống chung với các bệnh không lây nhiễm, an toàn cần được duy trì trong suốt hành trình chăm sóc: từ phòng ngừa, phát hiện và chẩn đoán sớm, điều trị tại cơ sở y tế đến tự chăm sóc, quản lý dài hạn và chuyển giao chăm sóc. Đó cũng là thông điệp trọng tâm của Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 2026, với chủ đề “Khám chữa bệnh an toàn cho các bệnh không lây nhiễm” và khẩu hiệu “Chăm sóc sức khỏe an toàn trọn đời!”).
An toàn người bệnh – hành trình cần được bảo đảm trong suốt cuộc đời
Ngày An toàn Người bệnh Thế giới được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức thường niên vào ngày 17/9. Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề “Khám chữa bệnh an toàn cho các bệnh không lây nhiễm”, tập trung sự chú ý vào những nguy cơ có thể xảy ra trong suốt quá trình chăm sóc người sống chung với các bệnh không lây nhiễm.
Nguy cơ gây hại có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân như chậm trễ trong chẩn đoán, sai sót trong sử dụng thuốc, nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế hoặc sử dụng thiết bị y tế không an toàn. Những nguy cơ này còn có thể gia tăng do tính chất kéo dài và phức tạp của quá trình quản lý bệnh, sự phân mảnh trong chăm sóc, phối hợp chưa tốt hoặc những rào cản trong tiếp cận dịch vụ y tế. Theo WHO, các bệnh không lây nhiễm ảnh hưởng đến hàng tỷ người trên toàn thế giới và là nguyên nhân gây ra khoảng 43 triệu ca tử vong mỗi năm, phần lớn tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Vì vậy, chăm sóc an toàn đối với các bệnh không lây nhiễm là một yêu cầu tất yếu cần được bảo đảm xuyên suốt quá trình phòng ngừa, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị – bao gồm cả tự chăm sóc – phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ.
An toàn trong hành trình chăm sóc sức khỏe của mỗi người
Thông điệp “An toàn trong hành trình chăm sóc sức khỏe của bạn (Safety Journey )”của chiến dịch năm 2026 giúp nhận diện những nguồn gây hại thường gặp và những việc mỗi người có thể chủ động thực hiện ở từng chặng của hành trình chăm sóc.
1. Phòng ngừa và giảm rủi ro
An toàn bắt đầu ngay từ trước khi bệnh xuất hiện. Mỗi người cần biết các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm, thực hành lối sống lành mạnh, thực hiện phòng ngừa sớm, kiểm tra sức khỏe thường xuyên và tìm kiếm thông tin chăm sóc sức khỏe từ những nguồn đáng tin cậy.
2. Phát hiện và chẩn đoán sớm
Bỏ qua, chậm trễ hoặc sai sót trong chẩn đoán có thể ảnh hưởng đến an toàn người bệnh. Người dân nên tham gia các chương trình sàng lọc được khuyến cáo; nhận biết những triệu chứng sớm và tìm kiếm chăm sóc y tế kịp thời; theo dõi xét nghiệm và quá trình chuyển tiếp chăm sóc.
Khi được chẩn đoán bệnh, người bệnh cần hiểu về tình trạng của mình, tham gia vào các quyết định chăm sóc, chủ động đặt câu hỏi và tìm kiếm thêm ý kiến tư vấn khi cần thiết.
3. Điều trị tại cơ sở chăm sóc sức khỏe được cấp phép
Trong quá trình điều trị, những nguy cơ gây tổn hại có thể liên quan đến thuốc, thiết bị y tế, nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế, gây mê, phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị chuyên khoa.
Người bệnh có thể góp phần bảo đảm an toàn bằng cách cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử dị ứng, thuốc đang sử dụng và các tình trạng sức khỏe khác; hiểu về tình trạng và kế hoạch điều trị; chia sẻ nhu cầu, mong muốn cũng như những điều còn lo lắng với nhân viên y tế.
4. Tự chăm sóc và quản lý dài hạn
Người bệnh cần biết cách sử dụng thuốc và thiết bị y tế theo hướng dẫn; theo dõi kế hoạch chăm sóc và tình trạng sức khỏe; nhận biết những dấu hiệu cảnh báo sớm và biết người hoặc cơ sở cần liên hệ khi có câu hỏi hay tình huống cần hỗ trợ.
5. Hợp tác trong chăm sóc và chuyển giao
Quá trình chăm sóc một bệnh mạn tính có thể diễn ra tại nhiều cơ sở, nhiều chuyên khoa và trong thời gian dài. Người bệnh nên cập nhật danh sách thuốc đang sử dụng, lưu giữ thông tin kết quả xét nghiệm, các thông tin cần thiết khi xuất viện hoặc chuyển viện.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần cũng cần một hành trình an toàn, liên tục
Sức khỏe tâm thần và các bệnh không lây nhiễm có mối liên hệ trên nhiều phương diện như yếu tố nguy cơ, bệnh đồng mắc, gánh nặng bệnh tật và nhu cầu chăm sóc lâu dài. Vì vậy, bảo đảm an toàn trong chăm sóc sức khỏe tâm thần cần được đặt trong cách tiếp cận toàn diện, quan tâm đồng thời đến sức khỏe tâm thần và sức khỏe thể chất.
Một trong những nội dung cần được chú ý khi chăm sóc người mắc rối loạn tâm thần mạn tính là nhận diện và phòng ngừa nguy cơ tự sát, tự gây tổn thương. Việc đánh giá, theo dõi và hỗ trợ phù hợp đối với người có nguy cơ là một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe tâm thần an toàn.
An toàn sử dụng thuốc cũng cần được quan tâm trong suốt quá trình điều trị. Một số người bệnh cần sử dụng thuốc dài hạn hoặc phối hợp nhiều thuốc; do đó, việc sử dụng thuốc và theo dõi tác dụng không mong muốn cần được thực hiện theo đúng chỉ định của nhà chuyên môn.
Bên cạnh đó, cần lưu ý nguy cơ bỏ sót hoặc chậm phát hiện các vấn đề sức khỏe thể chất. Người có rối loạn tâm thần vẫn có thể đồng thời mắc các bệnh lý cơ thể, trong khi một số biểu hiện mới cũng có thể liên quan đến bệnh đồng mắc hoặc tác dụng không mong muốn của thuốc.
Đặc biệt, an toàn trong chuyển tiếp chăm sóc cần được bảo đảm khi người bệnh chuyển từ gia đình vào bệnh viện, giữa các khoa, giữa các cơ sở hoặc từ bệnh viện trở về cộng đồng. Những thông tin cần thiết về thuốc đang sử dụng, bệnh đồng mắc, các nguy cơ cần lưu ý, kế hoạch theo dõi và lịch tái khám cần được chuyển giao đầy đủ, phù hợp với quy định chuyên môn và bảo mật thông tin.
Hướng tới “Chăm sóc sức khỏe an toàn trọn đời!”
Hưởng ứng thông điệp “Chăm sóc sức khỏe an toàn trọn đời!”, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội đang từng bước đưa chăm sóc sức khỏe tâm thần đến gần cộng đồng thông qua các hoạt động tham gia khám sức khỏe toàn dân, sàng lọc các vấn đề rối loạn tâm thần ở người cao tuổi và học sinh; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, phát triển các hoạt động trị liệu tâm lý và phục hồi chức năng cho người bệnh. Từ phòng ngừa, phát hiện sớm đến điều trị và phục hồi, những hoạt động này hướng tới một hành trình chăm sóc sức khỏe tâm thần an toàn, liên tục và trọn đời, với sự đồng hành của nhân viên y tế, người bệnh, gia đình và cộng đồng./.
Tài liệu tham khảo
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 2026 – Khám chữa bệnh an toàn cho các bệnh không lây nhiễm.
- World Health Organization. World Patient Safety Day 2026 – Safe care for noncommunicable diseases.
- World Health Organization. Safety Journey – Safe care for life!, tài liệu truyền thông Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 2026.
- GBD 2023 Diseases and Injuries Collaborators. Burden of 375 diseases and injuries, risk-attributable burden of 88 risk factors, and healthy life expectancy in 204 countries and territories, 1990–2023. The Lancet. 2025.
