Nguyễn Thúy Anh
Một người bệnh nữ,17 tuổi được gia đình đưa đến khám vì tình trạng rối loạn giấc ngủ kéo dài, thường xuyên buồn chán và xuất hiện nhiều suy nghĩ tiêu cực. Trong quá trình thăm khám, người bệnh chia sẻ từng xem búp bê Kumanthong như một người bạn để tâm sự và tìm kiếm sự đồng cảm. Khi gia đình phát hiện và đốt bỏ búp bê, người bệnh cảm thấy hụt hẫng, buồn bã kéo dài và gặp nhiều khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc.
Trường hợp trên cho thấy nhu cầu được lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ về mặt tâm lý ở lứa tuổi trẻ em và thanh thiếu niên. Đồng thời, đây cũng là thời điểm trào lưu sưu tầm và nuôi búp bê Kumanthong xuất hiện trên nhiều nền tảng mạng xã hội, thu hút sự quan tâm của một bộ phận thanh thiếu niên. Bên cạnh những người xem đây đơn thuần là một món đồ chơi hoặc vật sưu tầm, cũng có trường hợp hình thành niềm tin đặc biệt vào búp bê, dẫn đến những ảnh hưởng không mong muốn về tâm lý, cảm xúc và hành vi.
Trước thực tế này, các cơ quan chức năng đã có những động thái nhằm ngăn chặn việc đưa các yếu tố mê tín, tâm linh không phù hợp vào môi trường học đường, góp phần bảo vệ sự phát triển lành mạnh của trẻ em và thanh thiếu niên. Vậy búp bê Kumanthong là gì, những nguy cơ nào có thể phát sinh khi trẻ quá tin tưởng hoặc lệ thuộc vào món đồ này, và gia đình cần làm gì để đồng hành cùng con?
Búp bê Kumanthong là gì?
Kumanthong là một khái niệm có nguồn gốc từ tín ngưỡng dân gian Thái Lan. Trong những năm gần đây, nhiều loại búp bê được quảng bá trên mạng xã hội dưới tên gọi Kumanthong hoặc “búp bê tâm linh”.
Phần lớn các sản phẩm hiện nay là búp bê được sản xuất thương mại với nhiều kiểu dáng khác nhau. Tuy nhiên, một số nội dung trên mạng xã hội lại gắn cho chúng những ý nghĩa huyền bí như có thể giao tiếp, mang lại may mắn hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống của người sở hữu.
Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, việc tiếp xúc thường xuyên với những thông tin thiếu căn cứ khoa học có thể làm gia tăng các niềm tin sai lệch hoặc những cách lý giải không phù hợp về các sự kiện trong cuộc sống.
Những nguy cơ cần lưu ý
Lệ thuộc cảm xúc vào một món đồ vật
Ở lứa tuổi dậy thì, nhu cầu được thấu hiểu và chia sẻ của trẻ em và thanh thiếu niên là rất lớn. Khi thiếu sự kết nối với gia đình hoặc bạn bè, một số trẻ có thể xem búp bê như người bạn đồng hành, dành nhiều thời gian trò chuyện, chăm sóc hoặc chia sẻ cảm xúc. Nếu sự gắn bó này trở nên quá mức, trẻ có thể phụ thuộc về mặt cảm xúc và gặp khó khăn khi phải tách rời khỏi món đồ đó.
Gia tăng lo âu và sợ hãi
Không ít nội dung trên mạng xã hội kể lại những câu chuyện huyền bí, ma quái hoặc các hiện tượng được cho là liên quan đến Kumanthong. Việc tiếp xúc kéo dài với những nội dung này có thể khiến trẻ dễ lo lắng, mất ngủ, sợ hãi hoặc suy diễn các sự việc bình thường theo hướng tiêu cực.
Ảnh hưởng đến quá trình phát triển tâm lý
Đối với những trẻ đang căng thẳng, cô đơn, mất ngủ hoặc gặp khó khăn về tâm lý, các niềm tin thiếu căn cứ khoa học có thể làm gia tăng cảm giác bất an và khiến các vấn đề cảm xúc trở nên nghiêm trọng hơn. Đặc biệt, khi trẻ xuất hiện các biểu hiện như mất ngủ kéo dài, buồn chán dai dẳng, thu mình, giảm hứng thú với cuộc sống hoặc có những suy nghĩ tiêu cực, gia đình cần đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn thay vì quy kết hoàn toàn cho các yếu tố tâm linh.
Tác động đến học tập và các mối quan hệ
Việc dành quá nhiều thời gian cho các hội nhóm trực tuyến liên quan đến Kumanthong hoặc các nội dung huyền bí có thể làm giảm sự tập trung học tập, hạn chế các hoạt động xã hội lành mạnh và ảnh hưởng đến mối quan hệ với gia đình.
Gia đình cần làm gì khi phát hiện trẻ chơi Kumanthong?
Không vội phán xét hay trừng phạt
Phản ứng gay gắt, chế giễu hoặc cưỡng ép trẻ từ bỏ ngay lập tức có thể khiến trẻ cảm thấy bị tổn thương và xa cách gia đình hơn. Điều quan trọng là cha mẹ cần bình tĩnh tìm hiểu vì sao trẻ quan tâm đến Kumanthong và trẻ đang tìm kiếm điều gì từ món đồ đó.
Tăng cường lắng nghe và kết nối
Nhiều thanh thiếu niên tìm đến Kumanthong như một hình thức gắn bó đặc biệt khi các em cảm thấy cô đơn, áp lực hoặc thiếu người chia sẻ. Dành thời gian trò chuyện, lắng nghe và đồng hành với trẻ là giải pháp quan trọng nhất.
Giáo dục tư duy khoa học
Gia đình nên giúp trẻ phân biệt giữa niềm tin cá nhân, nội dung giải trí trên mạng xã hội và các thông tin có cơ sở khoa học; đồng thời hướng dẫn trẻ kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch trên môi trường số.
Nhận diện sớm các dấu hiệu cần hỗ trợ y tế
Phụ huynh nên lưu ý khi trẻ có các biểu hiện:
- Mất ngủ kéo dài;
- Buồn chán hoặc lo âu thường xuyên;
- Thu mình, giảm giao tiếp;
- Học tập sa sút rõ rệt;
- Xuất hiện các suy nghĩ tiêu cực;
- Có những trải nghiệm bất thường ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Khi có các dấu hiệu trên, cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.
Thông điệp dành cho cộng đồng
Búp bê Kumanthong về bản chất là một đồ vật. Tuy nhiên, những niềm tin huyền bí, thông tin thiếu kiểm chứng và sự lệ thuộc cảm xúc quá mức có thể tạo ra những tác động không mong muốn đối với một số trẻ em và thanh thiếu niên.
Thay vì chỉ tập trung vào việc cấm đoán, gia đình và nhà trường cần quan tâm nhiều hơn đến nhu cầu được lắng nghe, được kết nối và được hỗ trợ về sức khỏe tâm thần của trẻ. Một môi trường thấu hiểu, an toàn và cởi mở sẽ là yếu tố quan trọng giúp trẻ phát triển lành mạnh trong thế giới số hiện nay./.
